Tiểu sử Trưởng lão Hòa thượng Thích Từ Thông — Như Huyễn Thiền Sư

Tóm tắt nhanh: Trưởng lão Hòa thượng Thích Từ Thông (1928–2025) — Như Huyễn Thiền Sư — thế danh Nguyễn Văn Sáu, là cao tăng niên trưởng, nhà giáo dục Phật giáo, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học TP.HCM gần 40 năm, Thành viên Hội đồng Chứng minh GHPGVN. Trọn hơn 70 năm hành đạo, ngài tận tụy giảng dạy, đào tạo hàng ngàn Tăng Ni và để lại nhiều trước tác giá trị. Ngài thâu thần viên tịch ngày 17.10.2025, trụ thế 98 năm, hạ lạp 76 năm.

Thân thế

Trưởng lão Hòa thượng họ Nguyễn, húy Văn Sáu, pháp danh Nhựt Thuần, sinh ngày mùng 1 tháng 4 năm Mậu Thìn (1928) tại làng Đông Hòa Hiệp, huyện Cái Bè, tỉnh Định Tường (trước đây là thị trấn Cái Bè, huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang; nay là xã Cái Bè, tỉnh Đồng Tháp).

Thân phụ là cụ ông Nguyễn Văn Giai, pháp danh Từ Hóa; thân mẫu là cụ bà Nguyễn Thị Thoại. Ngài xuất thân trong một gia đình Nho học, phúc hậu, nề nếp gia phong thuận hòa, tín mộ Phật pháp.

Thời kỳ xuất gia tu học

Với túc duyên sâu dày nhiều đời, thuở ấu thời ngài sớm có tâm lành hướng Phật; vốn sẵn tánh mẫn tiệp, thông minh, lại thường theo mẹ về chùa lễ Phật, bái sám hồng danh, dần dần hun đúc duyên lành xuất gia.

Năm 19 tuổi, ngài được song thân cho phép xuất gia đầu Phật vào ngày rằm tháng Tư năm Đinh Hợi (1947) tại chùa Phù Châu, huyện Cái Bè, tỉnh Định Tường (nay là tỉnh Đồng Tháp), được Bổn sư là Hòa thượng Hồng Tường ban pháp danh Nhựt Thuần.

Sau khi được thế phát, với tâm chí cầu học, ngày 27-4-Mậu Tý (1948), ngài theo Hòa thượng Bổn sư lên Sài Gòn đến chùa Kỳ Lân (nay là chùa Long An, đường Nguyễn Văn Cừ, TP.HCM) do Hòa thượng Pháp Nhạc trụ trì. Tại đây, Hòa thượng Bửu Thiền — huynh đệ đồng môn với Bổn sư — nhận thấy ngài có tư chất thông minh, nên đã ban cho pháp hiệu là Từ Thông.

Sáng ngày 28-4-1948, Hòa thượng Bửu Thiền cùng Bổn sư dẫn ngài đến xin nhập học tại Phật học đường Sùng Đức, do Hòa thượng Huyền Dung làm Giám đốc kiêm Giáo thọ.

Năm 1949, Ban Giám đốc Liên Hải Phật học đường khai mở Đại Giới đàn truyền trao giới pháp cho Tăng sinh các Phật học đường Liên Hải, Mai Sơn, Sùng Đức, Ứng Quang. Được sự chấp thuận của Bổn sư và Ban Giám đốc, ngài thọ giới tại Đại Giới đàn này; Đại lão Hòa thượng Thích Trí Tịnh — Giám đốc Phật học đường Liên Hải lúc bấy giờ — làm Hòa thượng Đường đầu.

Năm 1950, sau 8 năm tầm học tại Huế và Hà Nội, Hòa thượng Thích Thiện Hòa trở về Nam hành đạo, chủ trương hợp nhất bốn Phật học đường Liên Hải, Mai Sơn, Sùng Đức, Ứng Quang thành Phật học đường Nam Việt – chùa Ấn Quang.

Sang năm 1951, tất cả học Tăng các lớp Sơ đẳng chính thức chuyển về Phật học đường Nam Việt. Ngài tiếp tục theo học, lần lượt hoàn tất chương trình Trung đẳng và Cao đẳng Phật học, mãn khóa vào năm 1958, dưới sự hướng dẫn của Hòa thượng Giám đốc Thích Thiện Hòa, Hòa thượng Đốc giáo Thích Thiện Hoa và Hòa thượng Giáo thọ Thích Trí Tịnh.

Quá trình hành đạo

Sau khi tốt nghiệp Cao đẳng Phật học, Trưởng lão Hòa thượng được Ban Giám đốc và Giáo hội Tăng-già Nam Việt cử vào Giảng sư đoàn cùng quý Hòa thượng Thanh Từ, Huyền Vi, Chánh Tiến… đi giảng dạy Phật pháp khắp các tỉnh miền Đông và miền Tây Nam Bộ.

Năm 1961, nhân lần đi hoằng pháp ở Trà Vinh, ngài nhận thấy cơ sở Phật học đường Lưỡng Xuyên cũ còn có thể sử dụng được, nên đã xin Ban Giám đốc và Giáo hội mở lớp Sơ đẳng Phật học. Trong hai năm, ngài đảm nhiệm Giám đốc, cùng hợp tác với Hòa thượng Liễu Minh điều hành. Lớp học hoạt động đến năm 1963, do Pháp nạn, sau mãn khóa thì cũng tạm dừng.

Sau Pháp nạn 1963, ngày 4-1-1964, Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất thành lập, ngài về Huỳnh Mai tịnh thất (đường Vũ Tùng, Q.Bình Thạnh cũ) để chuyên tâm nghiên cứu, giảng dạy tiếp tục trong giai đoạn mới.

Trong thời gian này, ngài đã tiếp tục đóng góp cho công tác giáo dục và hoằng pháp: Giám viện Phật học viện Linh Sơn (Cầu Muối, Q.1); Giám học Phật học viện Huệ Quang (chùa Huỳnh Kim, Gò Vấp); Giám học Phật học viện Phổ Quang (Phú Nhuận)… Đồng thời, ngài còn tham gia giảng dạy cho lớp Trung đẳng Phật học chuyên khoa tại Phật học viện Huệ Nghiêm, Giác Nguyên, Ni trường Từ Nghiêm, Ni trường Dược Sư… cho đến ngày thống nhất đất nước 30-4-1975.

Ngày 7-8-1975, Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước TP.HCM thành lập do Hòa thượng Thích Minh Nguyệt làm Chủ tịch; ngài tham gia và đảm nhận chức vụ Trưởng ban Tuyên huấn, dùng giảng đường Vĩnh Nghiêm để thuyết giảng thường kỳ.

Khi Giáo hội Phật giáo Việt Nam thành lập (1981), ngài được suy cử vào Hội đồng Trị sự, đảm nhận Ủy viên Ban Hoằng pháp Trung ương, đồng thời là Ủy viên Hoằng pháp Thành hội Phật giáo TP.HCM.

Sự nghiệp giáo dục — Trường Trung cấp Phật học TP.HCM

Năm 1989, được sự chấp thuận của UBND TP.HCM và Ban Tôn giáo, Thành hội Phật giáo TP.HCM thành lập và khai giảng Trường Cơ bản Phật học (nay là Trường Trung cấp Phật học TP.HCM), cơ sở đặt tại chùa Vĩnh Nghiêm. Ngài được Ban Trị sự bổ nhiệm làm Hiệu trưởng, và đảm nhiệm chức vụ này nhiều nhiệm kỳ, cho đến ngày viên tịch.

Năm 2002, Ban Đại diện Phật giáo huyện Thủ Đức và Ban Trụ trì chùa Thiên Minh — cơ sở II của trường — đồng ý cúng dường cho Thành hội phần đất phía sau chùa để xây dựng cơ sở độc lập cho trường. Trưởng lão Hòa thượng đảm nhận việc kiến thiết. Sau thời gian thi công, đến năm 2007, công trình hoàn thành, ngài chuyển toàn bộ Tăng Ni sinh từ chùa Vĩnh Nghiêm về chùa Thiên Minh để đào tạo.

Trong gần 40 năm giữ vai trò Hiệu trưởng, Hòa thượng đã đào tạo hàng ngàn Tăng Ni phụng sự cho GHPGVN các cấp.

Tại Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần III (1992), ngài được tấn phong hàng giáo phẩm Hòa thượng. Đến Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ VIII (2017), ngài được Đại hội suy tôn Thành viên Hội đồng Chứng minh GHPGVN.

Trước tác — Bút danh Như Huyễn Thiền sư

Qua một cuộc đời hành đạo, hơn 70 năm hoằng pháp và đào tạo Tăng Ni, Trưởng lão Hòa thượng dành nhiều thời gian biên soạn, phiên dịch, chú giải kinh, luận để làm tài liệu, góp vào kho tàng văn học Phật giáo Việt Nam với bút danh Như Huyễn Thiền sư.

Một số tác phẩm tiêu biểu đã xuất bản:

• Phật học danh số
• Bát thức quy củ
• Chứng đạo ca
• Bát đại nhân giác
• Duy thức học yếu luận · Duy thức tam nhật tụng
• Pháp hoa thâm nghĩa đề cương
• Kinh Như Lai viên giác
• Bát-nhã thâm nghĩa đề cương
• Những chiếc lá trong tay · Chiếc lá
• Ngón tay chỉ trăng · Ngón tay chỉ trăng trực chỉ
• Thi ca trọn tập trực chỉ

Thời kỳ viên tịch

Huyễn thân tứ đại đến hồi suy yếu, định luật vô thường không hẹn cùng ai; dù tứ thể bất an nhưng ngài vẫn tự tại trong chánh niệm. Trưởng lão Hòa thượng thuận thế vô thường thâu thần viên tịch vào lúc 12 giờ 45 phút, ngày 17 tháng 10 năm 2025 (nhằm ngày 26 tháng 8 năm Ất Tỵ) tại Trường Trung cấp Phật học TP.HCM; trụ thế 98 năm, hạ lạp 76 năm.

Nam-mô Phù Châu đường thượng, Liễu Liễu đường viện chủ, Lâm Tế Gia Phổ tứ thập nhất thế, húy thượng Nhựt hạ Thuần, tự Từ Thông, hiệu Như Huyễn Thiền sư, Nguyễn công Trưởng lão Hòa thượng Giác linh thùy từ chứng giám.

Những điều cốt lõi

• Sinh năm 1928 tại làng Đông Hòa Hiệp, Cái Bè (Định Tường); xuất gia năm 1947 tại chùa Phù Châu.
• Pháp danh Nhựt Thuần (Bổn sư Hồng Tường ban), pháp hiệu Từ Thông (HT. Bửu Thiền ban), bút danh Như Huyễn Thiền sư.
• Hiệu trưởng Trường Trung cấp Phật học TP.HCM gần 40 năm — đào tạo hàng ngàn Tăng Ni.
• Thành viên Hội đồng Chứng minh GHPGVN (2017), tấn phong Hòa thượng năm 1992.
• Để lại nhiều trước tác kinh luận giá trị.
• Viên tịch 17.10.2025, trụ thế 98 năm, hạ lạp 76 năm.

---

Xem thêm:

• Chứng Đạo Ca — 47 kỳ giảng của HT. Thích Từ Thông
• Phật giáo Việt Nam — những nhân vật lịch sử